Muumileehi-ráiđu ráhtoo sämikielân Sämitige alguu vuáđuld

Sämitigge iävtuttij juovlâmáánu loopâst Yleisradion, ete tot rähtiškuáđáččij uđđâ Muumileehi-rááiđu sämikielân. Uđđâ Muumileehi-ráiđu oovdânpuáhtoo Ylest kiđđuv 2019 pyeremuu keččâlemääigi televisiost sehe Yle Areenast suomâ- já ruotâkielâ version. Sämitigge iävtuttij talle, ete Yleisradio ráhtáččij rááiđust lasseen versio, mast váldojeh huámmášumán puoh Suomâst sarnum sämikielah.

Alguu tyehin lâi juurdâ movtijdittiđ Yle uásálistiđ  OA aalmugijkoskâsii algâaalmugij kielâi  teemaihán, mii ávuduvvoo ive 2019. Ive ulmen lii kiddiđ huámmášume maailm algâaalmugkieláid, main stuárráámus uási láá uhkevuálásiih. Meid puoh Suomâst sarnum sämikielah láá luokittâllum eromâš uhkevuálásâš tâi uhkevuálásâš kiellân, já kielâiäláskittempargo ovdeduvvoo vuáimálávt tääl, vâi kielah siäiluuččii.

Yle almottij 15.3.2019, ete tot pyevtit Muumileehi-rááiđust meid sämikielâlijd versioid Sämitige iävtuttâs miäldásávt.

– Mun lam hirmâd ilolâš, ete YLE vaaldij vuástá mii háástu väldiđ algâaalmugij kielâi ive huámmášumán já mij peesâp kuullâđ anarâš-, nuorttâlâš- já tavesämikielâ muumihuáđđoi njäälmist, illood Sämitige saavâjođetteijee Tiina Sanila-Aikio.

Sämitige mielâst lii tehálâš, ete eromâšávt paarnij várás ličij eenâb ohjelmfalâldâh sii jieijâs kielân.

– Monnjâjienâttem (su. dubbaus) lii puovtâdâs peeleest pehtilis vyehi lasettiđ sämikielâlijd ohjelmijd, mon kolgâččij anneeđ ävkkin ain eenâb. Taat lii šiev taho Yleisradiost sämikielâi pyerrin, paahud Sämitige kielâtorvočällee Anne Kirste Aikio.

– Lii eromâš tehálâš, ete sämikielah uáinojeh já kullojeh eenâb já eromâšávt media lii uáli tehálâš niävvu kielâi eellimvuáimálâšvuođâ naanoodmân, Aikio juátká.

Jienâttem- já jurgâlempargo algâttuvvoo párásist já Sämitigge lii lopedâm faallâđ äššitubdâmuš iššeen jienâttem olášutmân.

Alguu Muumileehi-rááiđu sämikielân rähtimân puáhtá luuhâđ tievâslâžžân Sämitige dokumentpaaŋkist.

Lasetiäđuh

Saavâjođetteijee Tiina Sanila-Aikio, puh. 050 300 1780, tiina.sanila-aikio(at)samediggi.fi

Kielâtorvočällee Anne Kirste Aikio, puh. 010 839 3124, anne-kirste.aikio(at)samediggi.fi

Torjuuh, moh máksojeh säämi kielâlaavâ 31 § vuáđuld, láá uuccâmnáál

Riehtiministeriö almoot uuccâmnáál säämi kielâlaavâ (1086/2003) 31 §:st uáivildum torjuid. Torjui várás lii taan ive kevttimnáál ohtsis 150 000 eurod. Torjuu puáhtá mieđettiđ sämmilij päikkikuávlu kieldáid, servikuddijd já palgâsáid sehe laavâ 18 §:st uáivildum priivaat uásipeelijd mainâšum laavâ heiviitmist šaddee eromâš lasekoloi luávdimân. Tääl uuccâmnáál torjuuh láá uáivildum 1.1.2019 maŋa šoddâm teikâ šaddee lasekoloi várás.

Rijjâhámásijd ucâmušâid kalga toimâttiđ riehtiministeriön majemustáá 1.4.2019 tme 16:15 šleđgâlávt čujottâsân: oikeusministerio@om.fi. Ucâmuš puáhtá toimâttiđ meid postâčujottâsân Oikeusministeriö, Demokratia-, kieli- ja perusoikeusasioiden yksikkö, PL 25, 00023 Valtioneuvosto. Tuše meriääigi räi puáttám ucâmušah váldojeh huámmášumán. Ucâmušâst kalga selvâttiđ taid eromâš lasekoloid, moi luávdimân toorjâ occoo.

Lasetiäđuh riehtiministeriö torjust

Lasetiäđuh:

Kielâtorvočällee Anne Kirste Aikio, 010 839 3124, anne-kirste.aikio(at)samediggi.fi

 

Sämikielâi ovdedempaargon laseruuđah, meid Säämi Kielâkäldee ruttâdem visásmui ihán 2019

Ovdâskode staatâvarijváljukodde iävtut laseruttâdem sämikielâi ovdedempaargon ihán 2019. Staatâvarijváljukode iävtuttâs mield laseruuđah puáđáččii sämmilij kulttuur- já kielâpiervâltooimânSäämi Kielâkäldee pirrâihásii tooimâ turviimân. Säämi Kielâkäldee ruttâdem lii lamaš epivises.

Säämi Kielâkäldee toimâ Suomâst puáhtá jotkuđ vuáváámij miäldásávt oles ive 2019.  Ovdâskode ive 2019 staatâ budjetist iävtutteh 184 000 eurod kielâoovtâstpargon. Toos lasseen ovdâskode staatâvarijváljukodde lii iävtuttâm 190 000 eurod staatâ ive 2019 budjetân tohhum lasemeriruuđâin ađai nuuvt kočodum juovlâskeŋkkâruuđâin Säämi Kielâkäldee tooimân.  Ruttâdem vievâst Sämitigge puáhtá pálkkááttiđ Säämi Kielâkäldei kielâpargeid nuorttâlâš-, anarâš- já tavesämikielân oles ihán, mii taha máhđulâžžân kielâravvim jotkum pirrâ ive. Meid nuorttâlâš-, anarâš- já tavesämikielâ kielâjuáhuseh, moh adeleh sánádâh- já normâdemavžuuttâsâid, pyehtih juátkiđ pargos oles ive. Ruttâdem vievâst puáhtá meid pálkkááttiđ toimâttâhčällee.

Staatâvarijváldukodde iävtut meid nk. juovlâskeŋkkâruuđâin Sämitige iävtuttâs miäldásávt 10 000 euro lasattâs sämmilij kulttuur- já kielâpiervâltooimân. Lasattâs pajedičij sämmilij kulttuur- já kielâpiervâltooimân väridum ruttâdem ive 2018 táásán já lii uđđâ iävtuttâs miäldásávt ohtsâš 1,2 miljovn eurod. Lasattâssáin pasteh turviđ puoh táálái kulttuur- já kielâpiervâlij tooimâ, mutâ meid ovdediđ tooimâ.

Staatâvarijváljukode budjet lasattâsâid kieđâvušeh ovdâskoddeest ive 2019 staatâ budjet kieđâvuššâm ohtâvuođâst ovdil juovlâi.

Lasetiäđuh:

Saavâjođetteijee Tiina Sanila-Aikio puh. p. 050 300 1780, tiina.sanila-aikio(at)samediggi.fi

Kielâtorvočällee Anne Kirste Aikio p. 010 839 3124, anne-kirste.aikio@samediggi.fi

Má. säämi kielâašijčällee Marko Marjomaa p. 010 839 3183, marko.marjomaa@samediggi.fi

Sämitigge juátká meriáigásii nuorttâlâškielâ, anarâškielâ já tavesämikielâ kielâpargee uuccâmääigi 31.12.2018 räi

Säämi parlamentaarlâš rääđi vuálásâžžân tuáimá ohtsâštave-eennâmlâš sämikielâi áámmát- já reesuurskuávdáš Säämi Kielâkäldee, mon tooimâ ruttâdeh Suomâ, Ruotâ já Taažâ Sämitigeh. Áámmát- já reesuurskuávdáá pargoh láá eereeb iärásij kielâtipšom, kielâovdedem, terminologiapargo já kielâ normâdem.

Sämitigge ocá 1 meriáigásii nuorttâlâškielâ kielâpargee, 1 meriáigásii anarâškielâ kielâpargee já 1 meriáigásii tavesämikielâ kielâpargee ááigán 7.1.2019 – 31.12.2019. Tooimah tiävdojeh 7.1.2019 rääjist, jis ruttâdem visásmuvá já pargo álgá sopâmuš mield.

Kielâpargee pargoid kuleh kielâtipšom, kielâovdedem, terminologia­pargo, normâdem já tieđettem- já ravvimpargo. Kielâpargei puáhtá meridiđ eres-uv tooimâid, moh kuleh ohtsâštave-eennâmlii sämikielâ áámmát-/reesuurskuávdáá pargoid.

Asâttâsvuáđustâslâš tohálâšvuotâvátámâššân lii pargo vaattâm škovlim já lasseen váttoo sämikielâ táiđu. Haahân occoo vuosâsajasávt olmooš, kiäst sämikielâ lii eenikiellân tâi västideijee kielâtáiđu. Tuáivup occest hiäivulâš sämikielâ škovlim (ollâškovlâ/ollâopâttâh), hárjánem västideijee pargoost já sämiohtsâškode já -kielâi tubdâm. Pargo miänástuvvee hoittám váátá áámmátlii mättim, oovtâstpargo­naavcâ, sämikielâ kirjálâš tááiđu sehe naavcâ jiečânâs já ulmemiäldásâš porgâmân. Ohtsâštave-eennâmlii sämikielâ áámmát-/reesuurskuávdáá pargokielah láá sämikielâ sehe suomâkielâ já ruotâ/tárukielâ.

Kielâpargee lii palvâluskoskâvuođâst Suomâ Sämitiigán já pälkki miärášuvá Suomâ Sämitige pálkkááttemvuáháduv vátávâšvuotâtaasij V/II–V/I mield (vuáđupälkki 2139,83 eurod/mp–2373,87 eurod/mp).  Vuáđupäälhi lasseen máksojeh 24 % sämikuávlu lase já pargohárjánem mield miärášuvvee hárjánemlaseh. Toimâsaje lii Sämitige monnii toimâsaajeest tâi sopâmuš mield eres saajeest. Pargoost lii kyevti mánuppaje keččâlemäigi. Haavâst västid sämikielâ toimâttâh já hovdân tuáimá säämi kielâašijčällee.

Ucâmušâid lahtosijdiskuin kalga toimâttiđ Suomâ Sämitige čäällimkoodán 31.12.2018 tme 16.00 räi šleđgâpoostâ peht čujottâsân info@samediggi.fi Ovdeláá vuolgâttum ucâmušah váldojeh vuotân. Lasetiäđuid pargoost adelává má. Säämi kielâašijčällee Marko Marjomaa marko.marjomaa(at)samediggi.fi. já kielâtorvočällee Anne-Kirste Aikio anne-kirste.aikio(at)samediggi.fi.  Sämitige tooimân puáhtá uápásmuđ nettičujottâsâst www.samediggi.fi já Säämi Kielâkäldee tooimân www.giella.org

Anarist 17.12.2018             Sämitigge