Kuva: Anja Vest

Iävtuttâs sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio aasâtmân lii almostum

Sämitige stivrâ kieđâvušâi sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmproosees čuákkimist 2.12.2019 já meridij iävtuttiđ Sämitige čuákkimân, ete tot tuhhiit teikkâ hilgo iävtuttâs sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio aasâtmân. Sämitige čuákkim kieđâvuš ääši čuákkimist 17.-18.12.2019. Nuorttâlij sijdâčuákkim kieđâvuš ääši 12.12.2019 Njellim-Kiäváájäävri já Njiävđám kuávlui nuorttâlâšraađij ohtâsâš čuákkimist.

Almostum iävtuttâs sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio aasâtmân siskeeld eereeb iärásij komissio toimânadelem, pargo puátusijd já tooimâid. Iävtuttâs mield staatârääđi aasât komissio ohtsâšpargoost Sämitiggijn já Nuorttâlij sijdâčuákkimáin. Komissiost láá 5 komissaar. Komissaarijn kyevtis väljejuv staatârääđi iävtuttâsâst, kyevtis väljejuv Sämitige iävtuttâsâst já ohtâ Nuorttâlij sijdâčuákkim iävtuttâsâst. Komissio jesâneh láá ulmuuh, kiäid lii vijđes luáttámuš sehe sämmilii já syemmilii siärváduvâst. Komissio lii pargostis jiešmerideijee já jiečânâs.

Tuotâvuotâ- já sovâdâttâmproosees ulmen lii tubdâđ já árvuštâllâđ historjálii já tááláá olgoštem, meiddei staatâ suddâdempolitik, sehe vuoigâvuođâi luávkkimijd, čielgâdiđ maht toh vaigutteh sämmiláid já sii siärvusân tááláá tiileest já iävtuttiđ, maht sämmilij já Suomâ staatâ koskâsii sehe sämmilij koskânâs ohtâvuođâ puávtáččij ovdediđ. Komissio pargo ulmen lii čuággiđ sämmilij feerimijd Suomâ staatâ já eres virgeomâhái tooimâin já tast, magareh vaikuttâsah já čuávumušah toin láá lamaš já ain láá sämmiláid algâalmugin já ton jesânáid ohtâgâssân, já pyehtiđ taam tiäđu uáinusân.

Komissio kalga rähtiđ pargostis raapoort, mii adeluvvoo staatârááđán, Sämitiigán já Nuorttâlij sijdâčuákkimân majemustáá 30.11.2022. Komissio puáhtá sundediđ tooimâs já ornijduđ ton pyeremussân uáinim vuovvijn já vuáđudiđ ovdâmerkkân pargojuávhuid tâi juáhusijd jieijâs toimânkoččom já toos adelum mittomeerij olášuttem várás. Komissio väljee olssis uáivičällee já eres máhđulijd čäällimkode jesânijd. Staatârääđi kanslia addel komissio tooimân meriruuđâ.

Psykososiaallâš toorjâ lii proosees olášume tehálâš uási. Vuoiŋâlii já psyykkisii torjuu kalga faallâđ sämikieláid já kulttuurtuáváá vaattâm vuovvijn. Sovâdâttâmproosees amnâstâh vyerkkejuvvoo Suomâ Aalmuglâšarkkâduv Sämiarkkâdâhân.

Sämitige stivrâ já uáiviminister Sipilä soppii teivâdemstis 5.5.2017, ete tuotâvuotâ- já sovâdâttâmproosees algâttuvvoo nuuvt, ete täärhib detaljeh suáppojeh majeláá. Uáiviminister Antti Rinne haldâttâs ohjelm mield tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio pargo juátkoo. Staatârääđi lii kieđâvuššâm já tuhhiittâm iävtuttâs sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomission eehidškovlâstis 13.11.2019.

Iävtuttâs sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio aasâtmân

Kove: Anja Vest / Sämitigge

Lasetiäđuh:

Sämitige saavâjođetteijee Tiina Sanila-Aikio puh. 050 300 1780, tiina.sanila-aikio(at)samediggi.fi 

Nuorttâlij ovdâolmooš Veikko Feodoroff puh. 050 396 1297, veikko.feodoroff(at)kolttasaamelaiset.fi

Iävtuttâs sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomission vaalmâš

Sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio aasâtmân kyeskee ráđádâlmeh láá finnim loopân staatâ, Sämitige já Nuorttâlij sijdâčuákkim kooskâst. Staatârääđi lii kieđâvuššâm já tuhhiittâm iävtuttâs sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomission eehidškovlâstis 13.11.2019. Iävtuttâs ovdán Sämitige já Nuorttâlij sijdâčuákkim kieđâvuššâmnáál.

Ulmen lii asâttiđ komissio, mast ličij vittâ jeessân já mii ličij toimâstis jiečânâs já jiešráđálâš. Iävtuttâs sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio aasâtmân siskeeld eereeb iärásij komissio toimânadelem, pargo puátuseh já tooimah, já tain tieđettuvvoo lase maŋeláá. Sämitige čuákkim kieđâvuš iävtuttâs sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomission čuákkimistis 17.-18.12.2019.

­- Vuáđulii valmâštâllâm já sehe Sipilä ja Rinne haldâttâssáin tohhum ráđádâlmij maŋa mij lep peessâm toos räi, ete mun puávtám viijmâg pyehtiđ iävtuttâs sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio vuáđđudmân Sämitige stiivrâ já čuákkim kieđâvušmân, iätá Sämitige saavâjođetteijee Tiina Sanila-Aikio.

– Tollum kulâmijn sämiaalmug lii vaattâm staatâst čonâdâttâm. Sämmiliih vyerdih, ete puástuvuođah selvâttuvvojeh já vyeigejuvvojeh já ete puástuvuođah iä innig kuássin tábáhtuuččii. Valmâštâllâm ääigi mun lam šoddâm tiettiđ tuođâlijd, ovtâskâs sämmiláid tábáhtum tragediaid. Tain tábáhtusâin šadda sämiaalmug ohtsâš historjá já cevzimmaainâs. Sämitigge já Nuorttâlij sijdâčuákkim kalgeh suogârdâllâđ, ete halijdep-uv, ete tábáhtum puáhtoo uáinusân, Sanila-Aikio juátká.

Suomâ haldâttâs lii Sämitige iävtuttâsâst algâttâm sämiaašijd kieđâvuššee tuotâvuotâ- já sovâdâttâmproosees valmâštâllâm roovvâdmáánust 2017. Sämitige čuákkim oovdânpuovtij vuolgâttâssavâstâlmist 9.2.2018, ete prosesist uárnejuvvojeh sämmilij kulâmeh nuuvt sämmilij päikkikuávlust ko meid ton ulguubeln-uv. Staatârääđi kanslia almostitij raapoort kulâmijn 26.11.2018. Sämitigge meridij čuákkimistis 18.12.2018 ovdániđ tuotâvuotâ- já sovâdâttâmprosesist já oovdânpyehtiđ Suomâ staatân tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio vuáđudem sehe mandaatráđádâlmij algâttem. Sämitige stivrâ váldásmittui ráđádâllâđ mandaat staatáin.

Staatârääđi tiäđáttâs 13.11.2019; Sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio asâttem ovdán

Lasetiäđuh:

Sämitige saavâjođetteijee Tiina Sanila-Aikio puh. 050 300 1780, tiina.sanila-aikio(at)samediggi.fi

Savâstâllâmtilálásvuotâ sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmprosesist 17.12.

Savâstâllâmtilálásvuotâ sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmprosesist Saijoos auditoriost, Anarist vuossaargâ 17.12.2018 tme 1730-1830.

Pääihi alne tilálâšvuođâst staatârääđi kanslia staatâčällee Paula Lehtomäki já riehtiministeriö hovdâ Johanna Suurpää.

Tilálâšvuođâst lii meid tulkkum sämikielah – suomâkielâ – sämikielah.

Tilálâšvuođâ puáhtá čuávvuđ stream peht čujottâsâst: sogku.fi/live.

Tiervâpuáttim!

 

Sämmilij aašijd kyeskee sovâdâttâmproosees -kuullâmraapoort

Lasetiäđuh sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmproosees valmâštâlmist

Staatârääđi tiäđáttâs kuullâmraapoort almostitmist (26.11.2018): https://vnk.fi/documents/10616/11086133/559+Sovintokomission+valmistelu+-raportti+inarinsaame.pdf

Staatârääđi kanslia almostitij raapoort tuotâvuotâ- já sovâdâttâmproosees valmâštâllâm toorjân tohhum kulâmijn

Suomâ haldâttâs lii Sämitige iävtuttâsâst algâttâm sämiaašijd kieđâvuššee tuotâvuotâ- já sovâdâttâmproosees valmâštâllâm roovvâdmáánust 2017. Sämitige čuákkim oovdânpuovtij tollum vuolgâttâssavâstâlmist 9.2.2018, ete prosesist uárnejuuččii sämmilij kulâmeh nuuvt sämmilij päikkikuávlust ko meid ton ulguubeln-uv. Staatârääđi kanslia almostitij kulâmijn raapoort 26.11.2018.

– Raapoort kiäsá oohtân jurduid, moh pottii oovdân kulâmijn tuotâvuotâ- já sovâdâttâmprosesist, nomâtteemmin. Mun anam, ete eromâš tehálâš raportist lii tot, ete maid aašijd já tábáhtusâid kolgâččii tutkâđ, jis meriduvvoo asâttiđ tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio, iätá Sämitige saavâjođetteijee Tiina Sanila-Aikio.

– Mun pajediččim raportist kyehti válduhuámmášume, main vuossâmuš lii tot, ete sämmiliih láá eresárvusiih syemmilii háárán nuuvt lahâasâttem tääsist ko nk. táválii elimist-uv. Nubbe raapoort váldunáágus – assimilaatio ađai lädijduttem já kolonisaatio eennâmkevttimist juátkojeh – lii tehálâš, pyereest agâstâllum já kolgâččij leđe tuotâvuotâ- já sovâdâttâmproosees ráđádâlmij vuolgâsaje, juátká Sanila-Aikio.

Almostittum kuullâmraportist uárnejuvvoo puohháid ávus savâstâllâmtilálâšvuotâ 17.12.2018 tme 17:30 Anarist Saijoos auditoriost. Pääihi alne láá ei. staatâčällee Paula Lehtomäki sehe staatârääđi kanslia já riehtiministeriö virgeulmuuh.

Sämitigge, riehtiministeriö já staatârääđi kanslia soppii sämmilij kulâmij orniimist kiđđuv 2018. Sämmilij päikkikuávlust já Suomâ stuárráámus kaavpugijn tuállojii 29 kulâmid 2.5.–29.6.2018 koskâsii ääigi. Staatârääđi kanslia almostitij kulâmijn raapoort 26.11.2018. Raapoort lii almostittum viiđâ kielân; anarâš-, nuorttâlâš- já orjâlâškielân, suomâkielân já ruotâkielân. Toos lasseen raapoort almostittoo maŋeláá meid eŋgâlâskielân.

Sämmilij aašijd kyeskee sovâdâttâmproosees -kuullâmraapoort

Lasetiäđuh sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmproosees valmâštâlmist

Staatârääđi tiäđáttâs kuullâmraapoort almostitmist (26.11.2018): https://vnk.fi/documents/10616/11086133/559+Sovintokomission+valmistelu+-raportti+inarinsaame.pdf

Lasetiäđuh:

Saavâjođetteijee Tiina Sanila-Aikio puh. 050 300 1780, tiina.sanila-aikio(at)samediggi.fi

Sierânâsäššitobdee Anni-Kristiina Juuso, p. 0295 160 169, staatârääđi kanslia