Sääʹmteeʹǧǧ tåimmamvuäʹppõõzz koronavirusvueʹjjest

Tän sijddu lie noorrâm Sääʹmteeʹǧǧ koronavirusvueʹjj äiggsaž tåimmamvuäʹppõõzzid. Tuâjjlažkååʹdd kuõskki lââʹssvuäʹppõõzzid peeiʹvtet tuâjjlažkååʹdd siisklaž saaǥǥtemkanaaʹle.

Jääʹǩǩtep tåimmʼmõõžžsteen väʹlddkååddlaž, vooudlaž da pääiklaž veʹrǧǧneǩvuäʹppõõzzid. Haaʹleep tååimeenvuiʹm cõggâd koronaviruuzz leävvnummuž di staaneed oskkum oummui da tuâjjlažkååʹdd tiõrvâsvuõđ.

Sääʹmteeʹǧǧest lie tuejjääm vuäʹppõõzzid âʹldd- da ougglõsreâuggmõõžž di veʹrǧǧmaatkčummuž vääras. Sajoozz tåimmʼmõõžž vääras lie jiijjâs vuäʹppõõzz. Tõid tuâjjlaid, koin ij leäkku vueiʹttemvuõtt tuejjeed ougglõstuâj, lij tuâjjpäiʹǩǩ jäʹrjstum nåkmen, što tauddõõvvâmriskk lij minimõsttum (jm. koronastaansõs reâuggamvuäʹppõõzz, suõjjneävv, viõusuum čiistmõš, hygieniavuäʹppõõzz, kuåškknjõsnjuämmʼmõõžžid cõggi suõjjseeiʹni âânnmõš, kaaʹff- da poorrâmlõõnji âânnmõš vuârai mieʹldd, tuâjjlai vuäʹpstummuš koronatauddõõvvmõõžži vieʹlttem vääras da vuäʹppõõzzi ouddmõš vuõʹjjid, koin tauddõõvvmõõžž leʹbe puâccjummuž kääʹddet).

  • Sääʹmteeʹǧǧ tuâjjlažkåʹdd lij serddjam ougglõstuõjju.
  • Veʹrǧǧmaaʹtǩid jeäʹp täʹst ooudårra tuejjed jeeʹrab ko vieʹltʼteʹmes määinai diõtt. Såbbrid vuässõõttâp ougglõsõhttvuõđi pääiʹǩ.

Sääʹmteʹǧǧ siâzztââll, što jõs lij jeällam veʹrǧǧmääʹtǩest nåkam vuuʹdest, koʹst koronanjuämmʼmõõžži eeʹttemlååkk lij šuurab ko sääʹmvuuʹdest, vieʹltet kueiʹt neäʹttel ääiʹj fyyslaž kontaaktid Sääʹmteeʹǧǧ tuâjjlažkådda da oskkum oummid. Pannčiõlgg vueʹjjest raaukât vuäʹpstummuž vaaldâšmjååʹđteeʹjest.

Pukin Sääʹmteeʹǧǧ jäʹrjstem noorõõttmõõžžin suåvldet Tiõrvâsvuõđ da pueʹrrvââjjamstroiʹttel di mättʼtõs- da kulttuurministeria vuäʹppõõzz koronaviruuzz cõggâm diõtt. Lââʹssen ooudpeäʹlnn šõddmõõžž leʹbe noorõõttmõõžž tuejjeet jeeʹrab koronastaansõs čõõđtemplaan. Sajoozzâst vuässõõttjid lie jueʹǩǩemnalla ǩeârddââʹnnem suõjjmaask da suõjjǩeâstta di ǩiõttdesi.

  • Sääʹmteʹǧǧ ij jääʹrjest õõlmâs noorõõttmõõžžid, jõs tõt ij leäkku samai vieʹltʼtem. Noorõõttmõõžži jäʹrjstummuž seeʹrdet mââjab ääiʹjpoʹdde (12.10.2020).
  • Nåkam noorõõttmõõžži da šõddmõõžži vääras, koin Sääʹmteʹǧǧ lij jäʹrjsteeʹjen, tuejjeet jeeʹrab koronastaanvuõttplaan, koon tååimtet vaaldâšmjååʹđtejja da taarb mieʹldd viiǥǥât vaalmâšvuõttjoouk priimmâmnalla.
  • Pâʹjjel 70-ekksai staanvuõđ ainsmâʹttem diõtt Sääʹmteeʹǧǧ tåimmʼmõõžžâst põõrǥât plaanmõõžž pääiʹǩ vieʹltted âʹlddkontaaktid da jäʹrjsted noorõõttmõõžžid, koin âʹlddkontaakt vueiʹtet minimâʹstted (24.6.2020).
  • Sääʹmteeʹǧǧ tåimmsõõʹjid jeät luõšttu åålǥpeällsaž oummid.
  • Sääʹmteʹǧǧ ij vääʹld vuâstta kõʹllʼjeeʹjid meäʹrteʹmes ääiǥas (12.10.2020).
  • Sajoozz vuäʹpstummšid jie tuejjed meäʹrteʹmes ääiǥas (12.10.2020).

Sääʹmteʹǧǧ seuʹrrai maatkčummšest riikksuåvtõõzz vuäʹppõõzzid. Ålggministeria maatkčemvuäʹppõõzz käunnʼje ministeria neʹttseeidain.

  • Sääʹmteeʹǧǧ vaalmâšvuõttjoukk lij tuʹmmjam 12.10.2020, što veʹrǧǧmaaʹtǩid jie meäʹrteʹmes ääiǥas tuejjed jeeʹrab ko vieʹltʼteʹmes määinai diõtt. Såbbrid vuässõõđât ougglõsõhttvuõđi pääiʹǩ.
  • Mäʹtǩǩplaan da mäʹtǩǩmeärrõõzz raukkmõš âʹlǧǧe ââʹnned seʹst aʹrvvõõzz määʹtǩ staansõs tuejjummšest.
  • Sääʹmteeʹǧǧ tåimmpaaiʹǩid lie vaʹrrjum muâttmaask, koid maatkčeei vuäitt viǯǯâd ouddâl veʹrǧǧmääʹtǩ juõʹǩǩ veʹrǧǧmätkka taarbšum toolkvaž meäʹr.

Sajoozz koronastaanvuõttplaan 8.3.2021 (lääddas)

Sajoozz tåimmai âʹlǧǧe iʹlmmted ääjtõõlǩani koronaaʹje õhttneei njuämmʼmõõžžin Sääʹmteeʹǧǧ vaaldâšmjååʹđtejja, kååʹtt tåimm Sajoozz staanvuõttjååʹđteeʹjen. Vaaldâšmjååʹđteei âlgg Senaatt vuäʹpstummuž mieʹldd iʹlmmted njuämmʼmõõžžin ooudâs sââʹj ǩiiddâlmjååʹđtejja.

Sajoozz kaaʹff- da poorrâmlõõjâst lie ǩieʹppääm išttâmsõõʹjid staankõõski ainsmâʹttem diõtt. Tuâjjla âʹlǧǧe väʹldded lokku, što kõõutid ââʹnet vuârai mieʹldd da što staankõõskid jääʹǩǩtet õhttsaž kaaʹff- da poorrâmlõõnjin. Kaaʹffkõõut vuârtâʹlle nääiʹt:

  • ǩeeʹrd tuâjjlai kaaʹffkõõut lie čiâss 9.00 da 13.45
  • ǩeeʹrd tuâjjlai kaaʹffkõõut lie čiâss 9.45 da 14.30

Sajoozz kaaʹff- da poorrâmlõõnjâst lij vueiʹttemvuõtt seeilted da liõggeed jiijjâs jeävvsid. Ouddâl pävvrõõššmõõžž leʹbe porrmõõžž liõggummuž âlgg põõssâd ǩiõđid. Juõʹǩǩkaž âânn huõl jiijjâs vueʹzzeld juõʹǩǩ ââʹnnemvuâr mâŋŋa kaaʹff- da poorrâmlõõnj pooʹrdi puuʹttesvuõđâst da ââʹnnmes neävvai puʹtstummšest. Kaaʹff- da poorrâmlõõnjâst lij ââʹnnemnalla desinfiâʹsttemaaunâs pooʹrdi puʹtstem diõtt. Poorrâmkõõut vuârtâʹlle nääiʹt:

  • ǩeeʹrd tuâjjlai poorrâmkõhtt lij čiâss 12.00–13.00
  • ǩeeʹrd tuâjjlai poorrâmkõhtt lij čiâss 10.45–11.45

Sääʹmteʹǧǧ jääʹǩǩat Sajoozz poorrâmpäiʹǩǩtåimmʼmõõžžâst poorrâmpäiʹǩǩtåimmʼmõʹšše uvddum siâzztõõzzid da vuäppõõzzid.

Poorrâmpäiʹǩǩ lij ǩidd 28.3.2021 räjja.

Poorrâmpääiʹǩest

  • pukin äʹššniiʹǩǩin âʹlǧǧe leeʹd jiijjâz išttâmsââʹj
  • äʹššniiʹǩǩid âlgg uʹvdded teâđ da tåimmamvuäʹppõõzzid koronavirusnjuämmʼmõõžži cõggmest
  • äʹššniiʹǩǩin âlgg leeʹd vuäittmõš põõssâd ǩiõđid, da sââʹj da pååʹrd âʹlǧǧe leeʹd pottaz.
  • poorrâmpäiʹǩǩ vaʹsttad riʹjttjeei staankõõskin äʹššniiʹǩǩi kõõskâst

Poorrâmpäiʹǩǩ iʹlmmat oummid, kook puäʹtte äʹššneʹǩǩen, što ooumaž, ǩeäʹst lie koronavirusnjuämmʼmõʹšše suåppi oudldõõzz, ij vuäǯǯ pueʹtted poorrâmpäikka.

Poorrâmpääiʹǩ plaan koronavirusnjuämmʼmõõžži cõggâm diõtt lij äʹššniiʹǩǩi vueiʹnnemnalla, ko sij puäʹtte poorrâmpäikka.

Sajoozz koronastaanvuõttplaan 8.3.2021 (lääddas)

Koronavirus šõõddat kroota vuõiŋŋâmorgaaninfektio. Oudldõõzz vuäiʹtte leeʹd žaar, koss, šååkk, teäʹǩǩčuâccmõõžž, levvjummuš, nuõpp, pannvââʹjj da luʹččkõpp. Taaud õhttvuõđâst lie kovvuum še heämmõõzz njâʹddmest da âʹpssmest.

Liâdǥlaž oudldõsärvvtõõllmõš

  • Tuâjjpäikka ij vuäǯǯ pueʹtted, jõs lie vuâŋŋamorgaanoudldõõzz, ni lääiʹves vuâŋŋamorgaanoudldõõzz jie vuäǯǯ leeʹd.
  • Vuâŋŋamorgaanoudldõõzzin âlgg iʹlmmted ääjtõõlǩani ouddooumže da vaaldâšmjååʹđtejja. Lââʹssen tuâjjlaž âlgg iʹlmmted ouddooumže pukid tuâjjtaaurõõžžid, koivuiʹm tuâjjlaž lij leämmaž âʹlddkontaaktâst mââimõs 24 čiâss ääiʹj. Ouddooumaž tuejjad liist. Âʹlddkontaaktâst leämmaž tuâjjla serddje še ääjtõõlǩani ougglõstuõjju tõn räjja, što koronateeʹst puäđõõzz vuäǯǯat.
  • Jõs tuâjjlaž puâccai ni lääiʹveld, âlgg son mõõnnâd koronatestta da põõžžtõõllâd čåårast, poka vasttõs puätt. Teeʹst puäđõõzzâst âlgg iʹlmmted ouddooumže da vaaldâšmjååʹđtejja.

Teeʹstid ooʒʒõõttmõõžž vuäppõõzzid vuäinn jiijjâs kååʹdd neʹttseeidain. Jõs tuâjjlast lij koronavirus, dåhttar mieʹrrad suu karanteena. Âʹlddkontaaktâst leämmaž tuâjjla lie kueʹhtt neäʹttel ougglõstuâjast ouddâl ko vuäiʹtte mäʹcced mååust tuâjjpäikka âʹlddtuõjju.

Põõzzeeʹl ǩiõđid vuõiʹǧǧest da nokk täujja vieʹltet pueʹrmõsân puâccjummuž. Jeäʹl kuõsktõõl čõõʹlmid, njuuʹn leʹbe njääʹlm, jõs jiõk leäkku õiʹdde põõssâm ǩiõđääd. Ǩiõđid âlgg põõssâd čaaʹʒʒin da mueilin aainâs 20 sekuunt ääiʹj.

Ǩiõđid õõlǥči põõssâd pâi ko:

  • Puätt tuâjjpäikka
  • Ouddâl poorrâm
  • Ouddâl da mâŋŋa tääbbkõõččâm
  • WC:st jeällmõõžž mâŋŋa
  • Neessmõõžž, koossmõõžž leʹbe kâšnnmõõžž mâŋŋa

Jõs ǩiõđi põõssâm ij leäkku vueiʹtlvaž, âlgg ââʹnned riʹjttjeei meäʹr ǩiõttdesi. Ǩiõttdesi lie tåimmsõõʹjin hieʹlǩeld vuäǯǯamnalla.

Tuâjjla õõlǥče jääʹǩǩted puk ääiʹj kueiʹt mettar kõõskid kuõiʹmeez. Nuʹtt še õhttsaž sõõʹjin, ouddm. jõnnkääʹrdest, kaaʹff- da poorrâmlõõnjâst, poorrâmpääiʹǩest da hiissâst liikkeei âʹlǧǧe ââʹnned huõl riʹjttjeei suõjjkõõskin.

Maskksiâzztõs

THL siâzztââll muâttmaask âânnmõõžž nuuʹbbi oummui suõjjeem diõtt pirr Lääʹddjânnam. Tääʹrǩab siâzztõõzz maask ââʹnnmest jeeʹres vuõʹjjin lie ǩidd epidemia pooddâst da vuäiʹtte vaajtõõllâd vuuʹdi mieʹldd.

Muâttmaask âânnmõõžž siâzztõõlât Lappi puõccihåiddamvuuʹdest pukin õõlmâs siiʹsǩsõõʹjin, koin staankõõsk jie vueiʹt tuõʹllʼjed, mâʹte joukkjoottlõk, kaaup, poorrâmpääiʹǩ, oummi noorõõttmõõžž dno. Lââʹssen riskkjouʹǩǩe kuullʼjid da sijvuiʹm kaaunõõttjid siâzztõõlât muâttmaask âânnmõõžž pâi, ko jie vueiʹt tuõʹllʼjed staankõõsk.

  • Sääʹmteeʹǧǧ tuâjjlažkåʹdd da oskkum oummu âʹnne Sajoozz õõlmâs sõõʹjin muâttmaask (12.10.2020).

Tuâjjtiõrvâsvuõttstroiʹttel neʹttseeid

THL neʹttseeid

Sääʹmteʹǧǧ siâzztââll, što juõʹǩǩ tuâjjlaž väldd tuâjjteʹlfoonstes ââʹnnma Koronavilkku-suåvldõõzz. Vuäʹppõõzz suåvldõõzz laaddâm diõtt käunnʼje  www.koronavilkku.fi/

Lappi lannu ääiʹjtässʼsaž koronavueʹǩǩ käunnai seeidast https://koronaturvallinenlappi.fi/. Seeid lie še õlmstõttum tâʹvvsäämas. Seiddõõzz aunstõsbaaŋk pääiʹǩ lie laaddâmnalla še õõlmâsvuäʹpstummuž materiaal aanrõšǩiõʹlle da sääʹmǩiõʹlle.

Sääʹmteeʹǧǧ halltõs lij aalǥtam pååđ čoʹrstemvuõʹjji vaalmâšvuõttjoouk, koon tuâjjan lij uʹvdded taarb mieʹldd tiuddeei da jeeʹres vuäʹppõõzzid vuâkka. Saaǥǥjååʹđteei jååʹđat vaalmâšvuõttjoouk da tõn ouʹddepuʹhttjen lij vaaldâšmjååʹđteei. Vaalmâšvuõttjoouk jeeʹres vuäzzla lie I da II väärrsaaǥǥjååʹđteei di lääʹǩǩpiisar.

Koronavirusvuäʹpstummuž kuõskki kõõččmõõžžid vuäitt vuõltteed neʹttpååʹštin addrõʹsse info(at)samediggi.fi

Iʹlmmtõõzzid Sajoozz tåimmji koronaaʹje õhttneei njuämmʼmõõžžin vuõltteet Sääʹmteeʹǧǧ vaaldâšmjååʹđtejja addrõʹsse pia.ruotsala(at)samediggi.fi leʹbe sååiteeʹl teʹl. 010 839 3106 / 040 726 2688

Väʹlddkååddlaž teʹlfonkääzzkõõzzâst teʹl. 0295 535 535 da chaattâst vuäǯǯ takai teâđ koronaviruuzzâst di vuäʹpstummuž Koronavilkku-suåvldõõzz ââʹnnmest. Vuäʹpstummuš kääzzkâstt arggpeeiʹvi čiâss 8–21 da sueʹvti čiâss 9–15. Kääzzkõõzzâst ij vuäǯǯ vuäʹpstummuž lääʹǩǩaaʹššin leʹbe tiõrvâsvuõđ kuõskki aaʹššin mâʹte akuutt oudldõõzzin.