Sääʹm parlamentaarlaž suåvtõs uuʹdi õõlmâsceäʹlǩǩem piõggviõǥǥ puuʹtʼtem pirr sääʹmvuuʹdin – Haʹŋǩǩõõzzin âlgg leeʹd säʹmmlai luõvâs, tiõttu vuâđđõõvvi ouddmiâsttmõš

Sääʹm parlamentaarlaž suåvtõs (SPN) noorõõđi 25.1.2021 tiuddsåbbra, koʹst SPN  saaǥǥjååʹđtummuš serddji Lääʹdd Sääʹmteeʹǧǧest Taarr Sääʹmtegga pueʹtti 16 määnpââjas. Tiuddsåbbar õʹnneš ougglõsõhttvuõđin.

Tiuddsååbbar ǩiõttʼtõõli jm.. Lääʹdd saaǥǥjååʹđteeipââʹj toiʹmm-mušttlõõzz di saǥstõõli piõggviõǥǥ ââʹnnmest sääʹmvuuʹdin da priimi äšša kuulli õõlmâsceäʹlǩǩem. Õõlmâsceäʹlǩǩem mieʹldd SPN kaiʹbbai, što sääʹmvuuʹd piõggviõkkhaʹŋǩǩõõzzin âlgg leeʹd säʹmmlai luõvâs, tiõttu vuâđđõõvvi ouddmiâsttmõš (free, prior and in-formed consent; FPIC). Õõlmâsceäʹlǩǩem vuäitt lookkâd tääiǥ. Sååbbar priimi še ođđ toiʹmmplaan Taarr saaǥǥjååʹđtempââʹj vääras. Toiʹmmplaan käunnai tääiǥ.

Sääʹm parlamentaarlaž suåvtõõzz saaǥǥjååʹđtummuš lij leämmaž Lääʹdd Sääʹmteeʹǧǧest 19.9.2019 vueʹljeeʹl, da Sääʹmteeʹǧǧ saaǥǥjååʹđteei lij leämmaž Sääʹm parlamentaarlaž suåvtõõzz saaǥǥjååʹđteeʹjen. Tän õõl še SPN nuõriluʹvddkååʹdd saaǥǥjååʹđtummuš lij leämmaž Lääʹdd Sääʹmteeʹǧǧ nuõrisuåvtõõzzâst.

Koronaviruspandemia vaaikti saaǥǥjååʹđteeipâjja

Lääʹdd Sääʹmteeʹǧǧ saaǥǥjååʹđtempââʹj väʹlddtäävtõssân leʹjje jm. Sääʹmǩiõli ämmat- da resursskõõskõs Sääʹm Ǩiõllkaʹlddi toiʹmmjem põõžžtummuš, tâʹvvjânnmallaš sääʹmsuåppmõõžž õõuʹdummuš di alggmeerai vuässõõttâmvuõiggâdvuõđi pueʹrummuš ÕM seʹst.

Saaǥǥjååʹđteeipâjja di SPN toiʹmmjummša vaaikti jiânnai eeʹjj 2020 aalǥâst älggam koronaviruspandemia da tõn puʹhttem čoʹrstemvueʹǩǩ. Pandemia di čoʹrstemvueʹjj diõtt SPN halltõõzz såbbrid õʹnneš ougglõs-såbbren lokku vääʹldǩani halltõõzz vuõssmõs såbbar ođđeeʹjjmannust 2020, koon õʹnneš Aanrest. Pandemia diõtt meeraikõskksaž såbbrid, konfereeʹnsid, seminaarid di jeeʹres toiʹmmjummuž ij pâʹzzlâšttam-mannu 2020 mâŋŋa leäkku še jäʹrjstum fyyslaž noorõõttmõšân, nuʹtt-ba SPN meeraikõskksaž toiʹmmjummuš leäi tän määinast normaalâst ooʹccab.

Pandemia vaaikti še sääʹmparlameʹnttniiʹǩǩi konferenssa, koon leäi mieʹrr ââʹnned påʹrǧǧmannust 2020. SPN halltõs tuʹmmii seʹrdded konfereeʹns ââʹnnemnalla påʹrǧǧmannust 2021. Konfereeʹns lij mieʹrr jäʹrjsted Aanrest.

SPN lij Taarr, Ruõcc da Lääʹdd Sääʹmtiiʹǧǧi kõskksaž parlamentaarlaž õhttsažtuâjjorgaan, koʹst še Ruõššjânnam sääʹmorganisaatio vuässâʹtte õhttsažtuõjju taʹrǩǩõõllʼjen. SPN tiuddsåbbrest suåvtõõzz eeʹttkõʹstti koolm Tâʹvvjânnmest da Ruõššjânnmest noorâʹtte õõutsâjja uuʹccmõsân õʹhttešt eeʹjjest. SPN pârgg jiijjâs toiʹmmjummšest õõuʹdeed jeeʹres Tâʹvvjânnmin Sääʹmtiiʹǧǧi kõskksaž õhttsažtuâj da tõt ǩiõttʼtââll aaʹššid, kook kuõskte säʹmmlaid meeran rââst raaji. Tõt eeʹttkâstt Tâʹvvjânnmi vuuʹdest jälsteei säʹmmlaid täujja ouddm. meeraikõskksaž õhttvuõđin. 

Sääʹmteeʹǧǧ sååbbar vaʹlljad kõskkvuõđstes eeʹttkõʹsttjid SPN õõut vaalpââjas vuârstes, da jooʹtti vaalpââʹjest eeʹttkõʹsttjen lie:

Tuomas Aslak Juuso (väärrneʹǩǩen Leo Aikio)

Anni Koivisto (väärrneʹǩǩen Juha-Petteri Alakorva)

Pirita Näkkäläjärvi (väärrneʹǩǩen Magreta Sara)

Anne Nuorgam (väärrneʹǩǩen Asko Länsman)

Karen-Anni Hetta (väärrneʹǩǩen Irja Seurujärvi-Kari)

Tauno Ljetoff (väärrneʹǩǩen Veikko Feodoroff)

Niko Valkeapää (väärrneʹǩǩen Ulla-Maarit Magga)

Sääʹm parlamentaarlaž suåvtõõzz halltõõzzâst Lääʹddjânnam Sääʹmteeʹǧǧ eeʹttkâʹstte Tuomas Aslak Juuso (väärrneǩ Leo Aikio) da Anni Koivisto (väärrneǩ Leo Aikio). SPS õhttsažtuâjjsuåppmõõžž mieʹldd Sääʹmteeʹǧǧ poliittlaž njonnaž âʹlǧǧe vuässõõttâd vuäzzliʹžžen SPS halltõõzz toimmjummša.

Lââʹssteâđ

saaǥǥjååʹđteei Tuomas Aslak Juuso teʹl. 040 687 3394, tuomas.juuso(at)samediggi

meeraikõskksaž aaʹšši piisar Inka Saara Arttijeff, teʹl. 0505747629, inka-saara.arttijeff(at)samediggi.fi

Snimldõk: Ville-Riiko Fofonoff

Vuõiggâdvuõttministeria juâkk veäʹǩǩvuõđ sääʹm ǩiõll-lääʹjj tieuʹddem vääras

Vuõiggâdvuõttministeria iʹlmmat ooccâmnalla sääʹm ǩiõll-lääʹjj (1086/2003) 31 §:st jurddum veäʹǩǩtieʹǧǧ. Veäʹǩǩtieʹǧǧi vääras liâ tän eeʹjj ââʹnnemnalla õhttseʹžže 150 000 euʹrred. Veäʹǩǩtieʹǧǧid vueiʹtet miõttâd saaʹmi dommvuuʹd kooʹddid, sieʹbrrkooʹddid da paalǥâskooʹddid di lääʹjj 18 §:st jurddum privattniiʹǩǩid peäggtum lääʹjj suåvldummšest šoddi takai jeäʹrbi lââʹsskuuli käʹttem diõtt. Ååʹn ooccâmvuâllsa veäʹǩǩvuõđ liâ miârktum 1.1.2021 mâŋŋa šõddi lââʹsskuulid.

Ooccâmäiʹǧǧ älgg 1.2.2021 da põõtt 26.2.2021.

Riikkveäʹǩǩvuõđi täävtõssân lij tuärjjeed sääʹmǩiõll-lääʹjj teâuddjummuž kääʹtteeʹl lääʹjj suåvvtummšest šõddi takai jeäʹrab lââʹsskuulid. Veäʹǩǩvuõđ vueiʹtet miõttâd odm. puõʹtti obbvuõđid: jåårǥlõs-da tuʹlǩǩeemkuul (ml. čõõđtemtåimmjummuž), teâđtummša, škooultõõzz da ǩiõllmäättai äiggsa sâjjsažkuul, di sääʹmǩiõll-lääʹjj suåvvtummuž ooudâsviikkmõʹšše õhttneei kuul.

Lââʹssteâđ vuõiggâdvuõttministeria veäʹǩǩtõõz pirr:

Saamen kielilain mukaiset avustukset – Oikeusministeriö (oikeusministerio.fi)

Lââʹssteâđaid ouʹdde:

Ǩiõllstaanpiisar Anne Kirste Aikio, 010 839 3124, anne-kirste.aikio(at)samediggi.fi

Sámi šuoŋat! Säämi šuoŋah! Sääʹm suõm! -virtuaalmusikkpoodd 2.-4.2. – Tobdstõõđ ohjjeeʹjid da vuässõõttâmvuäʹppõõzzid

Sääʹmǩiõli ougglõsmättʼtõõzz pilotthaʹŋǩǩõs jääʹrjast Sámi šuoŋat! Säämi šuoŋah! Sääʹm suõm! -virtuaal’laž musikkpoodd säʹmmlai meersažpeiʹvvneäʹttlest 2.–4.2.  Tobdstõõđ musikkpooddi ohjjeeʹjid da vuässõõttâmvuäʹppõõzzid!

Tääʹrǩab vuäppõõzz da liiŋk musikkpooddid vuässõõttmõʹšše

Snimldõk: Juha Kauppinen

Kuobžâ-Piäká Ánná, Anna Morottaja lij Aanrest šââddas. Son lij musiikkâr, kååʹtt läull livđeid, juâigg da läull.  Anna čâđđam ââlda lij jeäʹrben aanrõšǩiõllsaž vokaalmusikkäʹrbbvuõtt, kååʹtt lij jeällʼjeʹmmen. Son lij mättʼtam livđe päärnaid ǩiõllpieʹzzin da škooulin di vuõrâsoummid tuâjjpaaʹjin. Anna musiikkâst kollʼje ǩiõččlâsttmõõžž luâđ kõõskâst jieʹllmest da son sätt jeuǯǯad čuõnnju leʹbe reepp jiõnid. Anna vuõssmõs acappella ceärnas “Livđe” iʹlmstââvv ǩeâđđa 2021. Anna reâugg še aanrõšǩiõl da sääʹmkulttuur uʹčteeʹlen di freelance-jåårǥlõʹttjen. Âsttääiʹj Anna kueʹllšeell, ooss muõʹrjid da tuejjad ǩiõtt-tuâjaid.

Snimldõk: Sámi Musihkkaakademiija, 2019

Hanna-Maaria Kiprianoff puätt Čeʹvetjääuʹrest da reâugg ååʹn sääʹmǩiõl uʹčteeʹlen Čeʹvetjääuʹr škooulâst. Son mättat leuʹddjummuž päärnaid da nuõrid, da leuʹdd lij luâđlaž vueʹss sääʹmǩiõl čiâssin. Hanna-Maaria čuäjtââtt Suõmmkar-jooukin. Son leuʹddai še õhttu äʹrbbvuõđlaž leeuʹdid. Äʹrbbvuõđla musikkšlaaj koʹlle kulttuuʹre. Što tõt še seill kulttuur vueʹssen, tõn feʹrttai jeällted. Äʹrbbvuõđlaž leuʹdd lij ââlda Hanna-Maaria čâđđam. Tõt ǩeäss čuuʹt suu miõl, da Hanna-Maaria tuejjad jiânnai äʹrbbvuõđ ouʹdde. Leuʹddäʹrbbvuõtt leäi juʹn läppjeʹmmen, leâša arkiivi pääiʹǩ lij leämmaž vueiʹttemvuõtt jeällted da viõuseed äʹrbbvuõđ di seämmast kulttuur.

Snimldõk: Árvu

Risten Anine Gaup lij šââddas Guovdageaidnu-siidâst. Son lij äʹrbbvuõđlaž juõiggi da čeäppõsneǩ. Son lij juõiggâm päʹrnnvuõđ rääʹjest. Son juâigg da čuäjtââtt še määŋgnalla nuʹtt teatter- ko še jeeʹres kriiʹlcin da areenain. Suʹnne lij vääžnai seeilted juõiggäʹrbbvuõđ pueʹtti puõlvvõõǥǥid da son haaʹlad-i älšmâʹtted jeäʹrben päärnaid da nuõrid juõiggâd jiijjâz aarǥâst. Suu juõiggâmpoodd piâzzak kuullâd mainnsid luâđ da jieʹllʼji pirr di juõiggmõõžž. Lââʹssen piâzzak veâl mättjed muäʹdd juõiǥ. Pueʹtted tiõrvân virtuaalʼlaž juõiggâmpoʹdde!

Lââʹssteâđ:

Hanna Helander, projeʹkttjååʹđteei
hanna.helander(at)edu.utsjoki.fi,
040 7012 094

Arla Magga, projeʹkttkoordinaattor
arla.magga(at)samediggi.fi,
040 1985 033

Unna-Maari Pulska, projeʹkttkoordinaattor
unna.pulska(at)samediggi.fi,
+358 40 614 5949

www.saamenetaopetus.com
www.oktavuohta.com/

Saaʹmi meersažpeeiʹv juuʹhlʼjet õõutsââʹjest virtuaal’lânji

Taʹnni Saaʹmi meersažpeeiʹv juuʹhljet virtuaal’lânji. Sääʹmteeʹǧǧ saaǥǥjååʹđteei Tuomas Aslak Juuso kåčč pukid juuʹhlʼjet Saaʹmi meersažpeeiʹv sueʹvet täʹlvvmannu 6. peeiʹv čiâss 18 ääʹljeeʹl vuõigg vuõlttõʹsse.

– Tät peiʹvv lij kaallšõs säʹmmlaid. Normaal vueʹjjest noorõõđčim õʹhtte nuʹtt Sääʹmjânnmest ko tõn åålǥbeäʹlnn juuʹhlʼjâʹtted mij meer. Ååʹn čoʹrstemvueʹjj ääiʹj jeäʹp vueiʹt noorõõttâd fyyslânji, leša tuäivam, što virtuaalšõddmõõžž mieʹldd ooʹnnstep puʹhtted jiiʹjjen beäʹlest juuʹhlpåʹreâd puki säʹmmlai årra, särnn saaǥǥjååʹđteei Tuomas Aslak Juuso šõddmõõžž pirr.

Šõddmõõžžâst vueiʹnet saaǥǥjååʹđteei meersažpeeiʹv tiõrvtõõzz, sääʹmpäärnai tiõrvʼvuõđid da kuulât kuõʹssi jurddjid meersažpeeiʹv pirr. Jeäʹǩǩää piâzzât še naaudčed musiikkâst da vuäʹnkõsjieʹllikaartin. Meersažpeeiʹv šõddmõõžž piâzzak seuʹrrjed addrõõzzâst www.sajos.fi/live. Vuõlttõs älgg čiâss 18.

Vuässõõđ šõddmõʹšše vuõltteeʹl meersažpeeiʹv tiõrvʼvuõđääd nââmra +358 40 663 4493 teʹksttsaaǥǥin leʹbe Whatsapp mieʹldd. Vuäitak še kueʹđđed tiõrvʼvuõđääd Twitterist tiõttin #SaaʹmiMeersažpeiʹvv.

Sääʹmkulttuurkõõskõs Sajoozz restrantt Čaiju lij äävai čiâss 14–21.30. Meersažpeeiʹv restraant porrmõšliistâst lie kumppâz di pääiʹǩ âʹlnn pašttum njääʹljes leeiba, jm. pâʹsslašttâmniizu. Čaijust jääʹǩǩtet koronavirusvueʹjjest poorrâmpäiʹǩǩtoimmjummša uvddum siâzztõõzzid da vuäppõõzzid.

Saaʹmi meersažpeiʹvv lij šiõǥǥ äiʹǧǧ puʹhtted õuʹdde sääʹm meer mainnâz

– Meersažpeiʹvv lij vuõss-sâjjsânji juʹhllpeiʹvv sääʹm meeru, leša seämmast tõt lij peiʹvv, kuäʹss vueiʹttep kollektiivlânji puʹhtted õuʹdde mij meer mainnâz še väʹlddnarood kõskkvuõđâst. Tät peiʹvv lij samai pueʹrr peiʹvv muʹštted da mušttʼted, što sääʹm meer maainâs aaʹlji juʹn jânnamâkksaž aaiʹjin, tõt juätkkai õinn da tät maainâs puätt juätkkjed še puäʹđlvest, ceälkk Juuso.

Sääʹmteʹǧǧ älšmâtt väʹldded lokku saaʹmi meersažpeeiʹv. Sääʹmteeʹǧǧ nuõrisuåvtõõzz da Nuõri Akatemia Dihtosis-haʹŋǩǩõs juâkk sääʹmteâđ da taʹrjjad toimmsallaš tuâjjpaaʹjid mättstroiʹttlid. Tiʹllʼjemnalla lie veâl speâll da sääʹmkulttuur ǩiõttʼtõõlli teâttǩeâlbb-tueʹlesäävummuš.

Oktavuohta.com -seiddõs taʹrjjad aunstõõzzid sääʹmteâđ mättʼtõʹsse škooulin. Seiddõʹsse lie tooimtum jeeʹres škooul- da klasstaaʹzzid plaanum, äʹššvuuʹdi mieʹldd juâǥǥtõllum vuäzzaid da tuõjuid.

Saaʹmi meersažpeiʹvv

Saaʹmi meersažpeeiʹv juuʹhlʼjet juõʹǩǩ eeʹjj täʹlvvmannu 6. peeiʹv. Juuʹhlvuõđid riâššât teʹl pirr Sääʹmjânnam da tääʹl Sääʹmjânnam åålǥbeäʹlnn še.

Saaʹmi meersažpeiʹvv lij õhtt saaʹmi liiʹpptempeeiʹvin. Juʹhllpeiʹvven meersažpeiʹvv lij õinn nuõrr, lääʹdd kaʹlndaaʹre tõn mieʹrǩǩeeš eman eeʹjjest 2004. Meersažpeeiʹvest tuʹmmeeš kuuitâǥ juʹn eeʹjjest 1992, da juʹhllpeeiʹv preddan lie pâʹjjel čueʹtt eeʹǩǩed mââiåʹrnn, eeʹjjest 1917. Teʹl Taarrjânnam Trondheimist rieʹššeš vuõssmõs tâʹvvjânnmallaš sääʹmsåbbar, koon mieʹrren leäi smiõttâd saaʹmi jieʹllemvuäittmõõžžid da väʹldded beäʹl saaʹmid kuõskki kõõččmõõžžid.

Lââʹssteâđ

Saaǥǥjååʹđteei Tuomas Aslak Juuso teʹl. 040 687 3394 / 010 839 3101, tuomas.juuso(at)samediggi.fi 

Saaǥǥtempiisar Johanna Alatorvinen teʹl. 010 839 3140 / 040 663 4493, johanna.alatorvinen(at)samediggi.fi 

Restrantt Čaiju, teʹl. 040 588 4062, caiju(at)samediggi.fi 

Sámi šuoŋat! Säämi šuoŋah! Sääʹm suõm! -virtuaal’laž musikkpoodd säʹmmlai meersažpeiʹvvneäʹttlest

Koovv: Sunna Kitti 2021

Sääʹmǩiõli ougglõsmättʼtõõzz pilotthaʹŋǩǩõs jääʹrjast Sámi šuoŋat! Säämi šuoŋah! Sääʹm suõm! -virtuaal’laž musikkpoodd säʹmmlai meersažpeiʹvvneäʹttlest 2.–4.2. Musikkpooddi jurddjen lij tobdstâʹtted da älšmâʹtted vuässõõttjid säʹmmlai äʹrbbvuõđlaž musiiklaž õlmmeemnaaʹlid. Musikkpooddi teeʹmmen lie äʹrbbvuõđlaž vokaalmusikkšlaajjin nuõrttsääʹm leuʹdd, aanarsääʹm livđe da tâʹvvsääʹmǩiõllsaž luohti da čiâssi ohjjeeʹjen toiʹmmje musikkčieʹpp Hanna-Maaria Kiprianoff, Anna Morottaja da Risten Anine Kvernmo Gaup.

Musikkpooddid jäʹrjstet ougglõsõhttvuõđin Microsoft Teams pääiʹǩ. Poodd lie jurddum vuâđđtääʹzz škooulniiʹǩǩid. Škooulniiʹǩǩi lââʹssen tõid lie tiõrv puättam puk, kook haaʹlee mättjed sääʹm musikkäʹrbbvuõđâst da joba siõmmna leuʹddjed, livđuđ leʹbe juoiggastit!

Äiʹǧǧtaull

Mâ 2.2. čiâss 10–11

Nuõrttsääʹm leuʹdd, ohjjeeʹjen Hanna-Maaria Kiprianoff

Se 3.2. čiâss 10–11

Aanarsääʹm  livđe, ohjjeeʹjen Anna Morottaja

ne 4.2. klo 14–15

Tâʹvvsääʹmǩiõllsaž luohti, ohjjeeʹjen Risten Anine Kvernmo Gaup

Pooddi äiʹǧǧen lij vueiʹttemvuõtt kõõččâd da saǥstõõllâd chaʹttjeeʹl. Pooddid vuässâʹtte oʹhjjeei lââʹssen ougglõsmättʼtõshaʹŋǩǩõõzz uʹčteeʹl da tuâjjla. Õuddǩiõʹtte iʹlmmtõõttmõõžž jeät kaiʹbbjuku. Pooddid liântteet da liiŋk õlmstââʹttet Sääʹmteeʹǧǧ Youtube-kanaalâst. Liânttõõzz lie vueiʹnnemnalla täʹlvvmannu ääiʹj.

Tääʹrǩab vuäppõõzz da liiŋk musikkpooddid vuässõõttmõʹšše.

Musikkpoodd lie määustem da tõk lie säämas.

Lââʹssteâđ:

Hanna Helander, projeʹkttjååʹđteei
hanna.helander(at)edu.utsjoki.fi,
040 7012 094

Arla Magga, projeʹkttkoordinaattor
arla.magga(at)samediggi.fi,
040 1985 033

Unna-Maari Pulska, projeʹkttkoordinaattor
unna.pulska(at)samediggi.fi,
+358 40 614 5949

www.saamenetaopetus.com
www.oktavuohta.com/

Dihtosis-tuåimmjummuš veiddan vueʹllškooulid

Sääʹmteeʹǧǧ nuõrisuåvtõõzz da Nuõri Akademia Dihtosis-haʹŋǩǩõs lij vääʹltam sääʹmmteâđ da taʹrjjääm tuåimmjemnallšem tuâjjpaaʹjid pââiškooulid di nuuʹbb tääʹss mättjemstroiʹttlid juʹn kueiʹt eeʹjj ääiʹj. Ååʹn haʹŋǩǩõs veiddan še vueʹllškooulid!

Tuâjjpääʹj  

Čõõuč äiʹǧǧen Dihtosis-haʹŋǩǩõõzzâst lie kârvvam vueʹllškooulin, teʹsttääm jeeʹres harjjtõõzzid da raajjâm tuâjjpaaʹjid nåkkmen, što tõk sueʹppe nuʹtt vueʹllškooul uuʹccab päärnaid ǥu še puärrsab mättʼtõõttjid. Tuâjjpââʹjin päärna ouddmiârkkân tuʹtǩǩee saaʹnid da snimldõõǥǥid, seäʹrre teâttǩeâšttõõttmõõžž leʹbe tobdstâʹtte videoin sääʹmpihttsid. Vueʹllškoouli uuʹccmõõzz vuäiʹtte tobdstõõttâd temma še euʹnneemkaarti, äʹrbbvuõđlaž mainnsi da laaul di siõri mieʹldd.  

Vueʹllškooulid tuâjjpääʹj vuäitt tiʹllʼjed 45 minuutt kooskžen, leâša tõn vuäitt nuʹtt haaʹleeʹl väʹldded še kuuʹǩǩab tobllčiâssân da väʹldded čiâsskõõut tõn kõõskâst. Dihtosis -tuâjjpääʹj lie tiʹllʼjemnalla kuhttu ougglõs- di âʹlddkueʹssreeisain. Ougglõskueʹssreeisaid čõõđtet obb jânnmest; âʹlddkueʹssreeis vuäitt tiʹllʼjed vueiʹvvgååradvoudda, Turku-gåårda, Jyväskylä-gåårda, Oulu-gåårda da Ruäʹvnjaʹrǧǧe di täi âʹlddvuuʹdid.  

Uʹcc speâll säʹmmlain 

Tuâjjpaaʹji lââʹssen haʹŋǩǩõõzzâst lij čâhčča rajjum ođđ speâll 4-6 -klassniiʹǩǩid. Uʹcc speâll säʹmmlain taʹrjjad vuâđđteâđ tõʹst, ǩeäk säʹmmla lie da mäʹhtt sij kulttuur lij jiiʹjjesnallšem da oʹdinaknallšem. Speâlltuâi ǩiõttʼtâʹlle jeärbi mieʹldd historia, sääʹmvuuʹd, ǩiõlid, sääʹmǩiõllsaž päärnai prograammid, sääʹmpihttâz da sääʹm-musiikk.   

Lââʹssen Dihtosis-haʹŋǩǩõõzz materiaalvaalljstõõǥǥâst käunnai Čaaŋŋlummuš sääʹmkulttuuʹre -speâll, koʹst mõõnât siõmmna ooʹle čiŋŋlõʹbbe. Pââiškooulid da nuuʹbb tässa rajjum speâlast ǩiõttʼtõõlât vuâđđteâđ lââʹssen jeäʹrbi mieʹldd alggmeeraid, kulttuurlaž appropriaatio di säʹmmlaid tillʼlõvvum čårstummuž.  Speâll õlmstââʹttet še tâʹvvsääʹmǩiõʹlle eeʹjj aalǥâst.  

Kuhttu mobiilspeâll tuåimma Seppo-vuâlžest. Tõk lie mättjemstroiʹttlid da jeeʹres nuõri jooukid aaibâs määusteʹmes, ij-ǥa tiʹllʼjeei taarbâž Seppo-liseens ni vooʹps. Speâl speâllmõš peštt čiâss veeʹrd. 

Sääʹmteâđ taarbšet 

Vuâđđmättʼtõõzz mättʼtemplaan vuâđ vuâđđa ärvvmailmma, koon kuõʹddi viõǥǥin peäggtet jeäʹrbi mieʹldd õõutverddsažvuõtt, ooumažvuõiggâdvuõđi ciʹsttjummuš da kulttuurlaž määŋgnallšemvuõđ reeʹǧǧesvuõtt. Nuʹtt-ba še määŋgpeällsaž sääʹmteâtt da tõn liŋkkummuš Lääʹddjânnam historiaaʹje da ânnʼjõžpeivva lij mättʼtõõzzâst vääžnai. 

Sääʹmpäärna da -nuõr vuäǯǯa vuâđđškooulâst tuõđi occanj teâđ jiiʹjjes kulttuurâst. Võõrâs Mättʼtõs- da kulttuurministeria tiʹllʼjam čiõʹlǧǧõõzz  mieʹldd sääʹmteâđ ij eiʹddvaa ni kaunnu mättjemǩiiʹrjin, da måtmešt teâtt lij puästtad. Mättjemǩeeʹrj vuäiʹtte jeäʹrbi mieʹldd ââʹnned seʹst snimldõõǥǥid “sääʹmpihttsin”, kook jeäʹla grååtnai. 

Sääʹmteeʹǧǧ da Nuõri Akademia Dihtosis-haʹŋǩǩõs tuuŋŋast tän reäiʹj. Haʹŋǩǩõõzz tueʹjjeet õõutsââʹjest Sääʹmteeʹǧǧ Nuõrisuåvtõõzzin. Sääʹmnuõrin lij miârkteei rool nuʹtt haʹŋǩǩõõzz plaanummšest, ooudâsviikkmõõžžâst, ǥu še tõn čõõđtummšest. Puk teâtt, snimldõõǥǥ da video, kook lie mieʹldd Dihtosis-haʹŋǩǩõõzz materiaalin lie sääʹmnuõri vaʹlljuum leʹbe priimmâm. 

Mäʹhtt juuhlʼjed meersažpeeiʹv? 

Äʹjšmâʹttep puk mättjemstroiʹttlid juuhlʼjed säʹmmlai meersažpeeiʹv 6.2.! Jõs tiʹllʼjak ääiʹjbeäʹlnn, õõstak võl vuäǯǯad tuâjjpääʹjj klaassad juuʹhlpeeiʹv luzz. Še speâll lij älšmõʹtti nääʹll mättjed oođâs. Speâlai määŋgpeällsaž tuâi kaggâʹtte saǥstõõllmõõžž võl čiâss mâŋŋa. Meersažpeeiʹv vääras lij še taʹrjjeemnalla sääʹmkulttuur ǩiõttʼtõõlli teâttǩeâštt -tueʹlesäävummuž.   

Tääiʹben vuäitak tiʹllʼjed speâlaid da škooulkueʹssreeisaid

Tääiʹben vuäitak laaddâd tueʹlesäävummuž meersažpeeiʹv vääras

Dihtosis-haʹŋǩǩõõzz teäggat mättʼtõs- da kulttuurministeria. Haʹŋǩǩõsäiʹǧǧ: 1.9.2020-30.6.2021 

Lââʹssteâđ: 

Sääʹmteʹǧǧ  

Nuõrisuåvtõõzz saaǥǥjååʹđteei
Anni-Sofia Niittyvuopio,
teʹl. 040 7082 072, anni-sofia.niittyvuopio(at)samediggi.fi 

Nuõripiisar
Elli-Marja Hetta
teʹl. 010 8393134, elli-marja.hetta(at)samediggi.fi 

Nuõri Akademia 

Projeʹkttšuurmõs, Ulla Saalasti
teʹl. 040 567 4203 
ulla.saalasti(at)nuortenakatemia.fi 

Maria Aikio
Projeʹkttkoordinaattor
teʹl. +358 40 8470 862
maria.aikio[at]nuortenakatemia.fi

Toiʹmmjemeeʹjjest 2021 tuâjjan lie mäŋgg sääʹmõhttsažkååʹdd da säʹmmlai vuõiggâdvuõđid miârkteei haʹŋǩǩõõzz

Sääʹmteeʹǧǧ eeʹjj 2021 väʹlddtäävtõõzz lie sääʹmteʹǧǧlääʹjj oođummuš, tâʹvvjânnmallaš sääʹmsuåppmõõžž õõudummuš, säʹmmlai ooumažvuõiggâdvuõđi õõudummuš, tooiʹmi õõudummuš ääimasmuttâz rajjtem diõtt säʹmmlai vuõiggâdvuõđ lokku vääʹldeeʹl, Sääʹmteeʹǧǧ toiʹmmjem õõudummuš di sääʹm identiteeʹtt, ǩiõl da kulttuur tuärjjummuš.

– Eeʹǩǩ 2021 lij Sääʹmteeʹǧǧ 25. toiʹmmjemeeʹǩǩ. Eeʹjj äiʹǧǧen määŋg sääʹmõhttsažkååʹdd da säʹmmlai vuõiggâdvuõđi teâuddjem beäʹlnn miârkteei haʹŋǩǩõõzzid puäʹđet toiʹmmplaan meâldlânji õõuʹdeed, ceälkk Sääʹmteeʹǧǧ saaǥǥjååʹđteei Tuomas Aslak Juuso toiʹmmplaan sättsaaʹnin.

Sääʹmteʹǧǧlääʹjj muttâz valmštõõlli toiʹmmkååʹdd toiʹmmpââʹjj aaʹlji 1.12.2020 da tõn tuâj lij mieʹrr ǩiõrǥted 15.5.2021. Tuâj tâʹvvjânnmallaš sääʹmsuåppmõõžž õõuʹdummša jueʹtǩet da suåppmõšteeʹkst põõrǥât ǩiõrǥted puõʹtti eeʹjj äiʹǧǧen.

– Sääʹmteʹǧǧlääʹjj oođõõzzâst da tâʹvvjânnmallaš sääʹmsuåppmõõžž kuõskki saǥstõõllmõõžžin kõskksumus  vueʹlǧǧemsââʹjjen lij säʹmmlai vuâđđ- da ooumažvuõiggâdvuõđi teâuddjem ainsmâttmõš alggmeeran nuʹtt meersaž lääʹjjšiõttummuž ko meeraikõskksaž vuõiggâdvuõđ õhttvuõđâst, ceälkk Juuso.

Sääʹmteʹǧǧlääʹjj oođummuž, tâʹvvjânnmallaš sääʹmsuåppmõõžž, tuõttvuõtt- da suåvâdvuõttkomissio tuâj õõuʹdeem da soti-oođõõzz õõl põõrǥât ǩiõrǥted säʹmmlai ǩiõččâmkuuʹlmest jeeʹres še miârkteei lääʹǩǩoođõõzzid eeʹjj 2021 äiʹǧǧen.

– Ouddmiârkkân kuåivâslääʹjj, mäddââʹnnem- da raajâlmlääʹjj da luâttsuõjjlemlääʹjj oođeemhaʹŋǩǩõõzz lie nânnsen čõnnsest säʹmmlai mäddââʹnnem- da jieʹllemvueʹǩǩvuõiggâdvuõđi teâuddjummša da Sääʹmteʹǧǧ šâdd tuejjeed tõn õuʹdde, što säʹmmlai jiõnn šâdd kullum täi še proseeʹssi õhttvuõđâst da kuâsttai tuâj lopp-puʹhttmest, juätkk Juuso toiʹmmjemeeʹjj täävtõõzzi pirr.

Mättʼtõs- da kulttuurministeria šiõtteem sääʹmǩiõli da sääʹmǩiõllsaž mättʼtõõzz õõuʹdeemtuâjj-joukk ǩiõrǥat tuâjas toiʹmmjemeeʹjj aalǥâst.  

– Sääʹmteʹǧǧ  äigg jiijjâs beäʹlest õõuʹdeed õõuʹdeemtuâjj-joouk raajjâm eʹtǩǩõõzzi tåimmapiijjmõõžž. Sääʹm ǩiõllkaʹlddi ođđ põõšši vaaldâšm-maall meâldlaž toiʹmmjemõudldõõzzi ainsmâttmõš lij täʹrǩes äʹšš, što pâʹsttep še pueʹttiääiʹjest ainsmâʹtted sääʹmǩiõli sannõs- da noormtemtuâj juätkkmõõžž, tuʹmmai Juuso.

Halltõõzz eʹtǩǩõõzzâst eeʹjj 2021 tällõsarvvlõssân vuõiggâdvuõttministeria väʹlddklaassâst momeeʹntest 25.01.50 lij čuäʹjtum sääʹm kulttuurjiõččvaaldâšm tuõʹllʼjummša 3 909 000 euʹrred, koʹst 2 056 000 euʹrred Sääʹmteeʹǧǧ takai toiʹmmjummša. Sääʹmteʹǧǧ priimi toiʹmmplaan-tällõsarvvlõõzz eeǥǥas 2021 18.12.2020 såbbrest.

Tobdstõõđ Sääʹmteeʹǧǧ toiʹmmplaaʹne eeǥǥas 2021

INFO

Säʹmmla lie alggmeer, ǩeäin lij jiijjâs historia, ǩiõll, kulttuur, jieʹllemvueʹjj, jieʹllemnääʹll da identiteʹtt. Lääʹdd vuâđđlääʹǩǩ stään säʹmmlaid dommvuuʹdstes sij ǩiõl da kulttuur kuõskki jiõččvaaldâšm tõn mieʹldd, ko laaʹjjin šiõtteet (PL 121.4 §). Säʹmmlai jiõččvaaldâšmlääʹǩǩšiõttummšest šiõttuum Sääʹmteeʹǧǧ kõskksumus tuâjjan lij plaanâd da viikkâd čõõđ säʹmmlai jiõččvaaldâšm.

Lââʹssteâđ:

Saaǥǥjååʹđteei Tuomas Aslak Juuso teʹl. 040 687 3394 / 010 839 3101, tuomas.juuso(at)samediggi.fi 

Vaaldâšmjååʹđteei Pia Ruotsala-Kangasniemi teʹl.. 010 839 3100 / 040 726 2688, pia.ruotsala(at)samediggi.fi

Sääʹmteʹǧǧ juätkk lääʹǩǩpiisar mieʹrräiggsaž tuâj ooccâmääiʹj 31.1.2021 räjja

Tuâjj älgg suåppmõõžž mieʹldd da peštt 31.12.2021 räjja. Lääʹǩǩpiisar tuâjjan lij jm..

  • valmštõõllâd säʹmmlai vuõiggâdvuõttsâjja, jieʹllemvuõʹjjid, da säʹmmlai dommvuuʹd da vaaiktõõzzi beäʹlest tåk vuällai mäddââʹnnem kuõskki vuõiggâdvuõđlaž aaʹššid,
  • toiʹmmjed jieʹllemvueʹǩǩ- da vuõiggâdvuõttluʹvddkååʹdd aaʹšši valmštõõllʼjen da piisren da tõʹst valmštõõllâd luʹvddkååʹdd såbbrest ǩiõttʼtõõllâmnalla åårrai aaʹššid di tåimmapiijjâd tõn tuʹmmstõõǥǥid,
  • seuʹrrjed säʹmmlai vuõiggâdvuõttsââʹj, jieʹllemvuõʹjjid da säʹmmlai dommvuuʹd mäddââʹnnem kuõskki da vaaiktõõzzi beäʹlest tåk vuällai lääʹǩǩšiõtteemhaʹŋǩǩõõzzi ouddnummuž,
  • vieʹǩǩted teeʹǧǧ saaǥǥjååʹđteei toiʹmmsuärggses kuulli meersaž da meeraikõskksaž tuâjain
  • tåimmapiijjâd teeʹǧǧ såbbar da halltõõzz tuejjeem toiʹmmsueʹrjes tuʹmmstõõǥǥid di vieʹǩǩted teeʹǧǧ jeeʹres tuâjjlažkååʹdd vuõiggâdvuõđlaž kõõččmõõžži valmštõõllmest,
  • håiddad jeeʹres toiʹmmsuärggses kuulli di jieʹllemvueʹǩǩ- da vuõiggâdvuõttluʹvddkååʹdd da vaaldâšmjååʹđteei suʹnne jeäʹrben mieʹrreem toiʹmmsuärggses kuulli tuâjaid.

Tuâjjkoov vueiʹtet tääʹrǩeed mââʹjben taarb mieʹldd. Tuâj põõrǥât vuäǯǯad põõššjen eeʹjj 2020 äiʹǧǧen.

Sääʹmteʹǧǧasetõõzz (1727/95) meâldlaž ââʹntemkaiʹbbjõssân lij vuõiǥâstiõđ kandidaatt tuʹtǩǩõs (õllʼjab õllškooultuʹtǩǩõs) da säʹmmlaid kuõskki vuõiggâdvuõđlaž aaʹšši tobddmõš di sääʹmǩiõlltäidd. Veeʹrj oʹnstam håiddmõõžž õõudâs vieʹǩǩat veâl  šiõǥǥ sääʹmkulttuur da vaaldšmallaš tuâjai tobddmõš di šiõǥǥ ruõcc/taarr ǩiõll da eŋgglõsǩiõl täidd. Veeʹrj tieuʹddmest ââʹnet kuõiʹt määnpââʹj ǩiččlõddâmääiʹj. Päʹlǩǩ meäʹrtââvv Sääʹmteeʹǧǧ päʹlǩǩriâšldõõǥǥ väʹǯǯlõsvuõtt-tääʹzz III/I mieʹldd (vuâđđpäʹlǩǩ 3132,72 euʹrred/mp). Vuâđđpääʹlǩ õõl tuâjast määuʹset lõõʹzzid tuâjast haʹrjjnem mieʹldd da sääʹmvuuʹdest tuejjeʹmmen 24 % lââʹzz.

Ooccmõõžžid meâlddõõzzines âlgg tooiʹmted Sääʹmteeʹǧǧ piisarkådda 31.1.2021  mõõneeʹst addrõʹsse: https://www.sympahr.net/public/pq.aspx?fa24dc71

Lââʹssteâđaid oudd vaaldâšmjååʹđteei Pia Ruotsala teʹl. +358(0)10 839 3106. Sääʹmteeʹǧǧ toiʹmmjummša vuäitt tobdstõõttâd neʹttaddrõõzzâst www.samediggi.fi.

Aanrest 19.1.2021 Sääʹmteʹǧǧ

Sääʹmteʹǧǧ ååcc mieʹrräiggsaž koontârpiisar

Tuâjj älgg suåppmõõžž mieʹldd da peštt 31.12.2021 räjja. Koontârpiisar tuõjju koʹlle jm.

  • õhttsažtâʹvvjânnmallaš sääʹmǩiõli ämmat- da resursskõõskõs Sääʹm Ǩiõllkaʹlddi koontârtuâj, arkivâsttmõš, såbbri riâššmõš di ǩeeʹrjtueʹllʼjõstuâjain huõlâânnmõš,
  • taarb mieʹldd håiddad takai konttâr mähssjååttlõõǥǥ da kaaupšemlaasktummuž di jeeʹres   vieʹǩǩteei tällõs- da takaivaaldâšm di jeeʹres vaaldâšmjååʹđteei jeeʹrab mieʹrreem tuâjaid.

Šiõttõsvuâđlaž ââʹntemõõlǥtõssân lij tuâj õõlǥtem škooultõs da lââʹssen õõlǥtet sääʹmǩiõl tääid (sääʹmteeʹǧǧest uvddum asetõs 1727/1995). Tuâj oʹnnsteeʹjjes håiddmõõžž ooudâsveʹǩǩe šiõǥǥ sääʹmǩiõl njäälmlaž da ǩeerjlaž silttõs di määŋgpeällsaž ǩiõččlâsttmõš koontârtuâjain. Lââʹssen še ruõcc- leʹbe taarrǩiõl täidd ooudâsveʹǩǩe tuâj håiddmõõžž. Tuâjj õõlǥat šiõǥǥ ATK-tääidaid, jiõččtuåimlažvuõđ, plaanmeâldlaž tuåimmjemnääʹl, jieʹrǧǧesvuõđ, tääʹrǩesvuõđ, jäʹrjstõõllâmoodd, oodd håiddad määŋgid jeeʹres tuâjaid seämma ääiʹj di õhttsažtuâjj- da vuârrvaaiktõstääidaid. Odd võõneei joukkreâuggmõʹšše da positiivlaž fiʹttjõs lie še tääʹrǩes ääʹšš.

Kõõskõõzz tuâjjan lij õõutsââʹjest Sääʹmtiiʹǧǧivuiʹm õhttsažtâʹvvjânnmallaš ǩiõllõhttsažtuâj ravvummuš da ooudâsviikkmõš, sääʹmǩiõl ravvummuš da ooudâsviikkmõš nuʹtt, što taarbid, vaʹǯǯtõõzzid da resuursid vääʹldet lokku jeeʹres ǩiõlljoouki tääʹzzest da sääʹmǩiõl jeälltummuš da staanummuš pueʹttiääiʹjest.

Koontârpiisar lij tuâjjkõskkvuõđâst Lääʹddjânnam Sääʹmtegga da päʹlǩǩõs meäʹrtââvv Lääʹddjânnam Sääʹmteeʹǧǧ päʹlǩǩriâšldõõǥǥ väʹǯǯelvuõtt-tääʹzz VI da II joouk mieʹldd (vuâđđpäʹlǩǩ lij 1938,59 euʹrred/mp). Vuâđđpääʹlǩ lââʹssen määuʹset 24 % sääʹmvuuʹd lââʹzz da tuâjjǩiõččlâsttmõõžž mieʹldd meäʹrtõõvvi ǩiõččlâʹsttemlõõʹzzid. Tuåimmpäiʹǩǩ lij Sääʹmteeʹǧǧ piisarkååʹddest Sajoozzâst. Tuâjast jääʹǩǩtet kueiʹt mannu teʹsttpââʹj.

Ooccmõõžžid mieʹlddõõzzeezvuiʹm âlgg tuåimted Lääʹddjânnam Sääʹmteeʹǧǧ piisarkådda 22.1.2021 mõõneeʹst addrõʹsse https://www.sympahr.net/public/pq.aspx?49223d23fi-FI. Lââʹssteâđaid tuâjast oudd mä. sääʹm ǩiõllaaʹšši piisar Marko Marjomaa t. +358 (0)10 839 3183, marko.marjomaa(at)samediggi.fi. Sääʹmteeʹǧǧ tuåimmjummša vuäitt tobdstõõttâd neʹttaddrõõzzâst www.samediggi.fi.

 

Aanrest 8.1.2021            Sääʹmteʹǧǧ